- Szczegóły
- Autor: opracował: S.K.Górski
Dom – villa "Flöthera" zwany przez współczesnych mieszkańców Jasienia "pałacem Flöthera", wybudowany w stylu neobarokowym otoczony był z jednej strony zakładem przemysłowym, a z drugiej pięknym parkiem z ciekawym drzewostanem, którego pojedyncze drzewa zachowały się do dnia dzisiejszego. Do parku przechodziło się zdobionym mostkiem nad rzeką Lubszą. Budynek pierwszy wybudowano w okresie 1860-1864, przebudowany w latach 1898–1899. Kolejnej przebudowy dokonał architekt C. Schultze (lub Schulze) z Sorau na polecenie Bernharda Flöthera. Ocalał czas wojny i do lat 60-tych można było go podziwiać. Następnie zdewastowany został rozebrany. Pozostały jedynie drzewa i jedna z fontann, którą w 1998 w czasie prac porządkowych terenu odkopano - nie podjęto prac renowacyjnych fontanny i terenów zielonych – 2023, teren po zabudowaniach przeznaczony na parking. Budynek wzniesiono przy zakładzie, a teren był wielokrotnie modyfikowany, wybudowano pomieszczenia gospodarcze i dom dla ogrodnika. Wybudowano dwa mostki, a za rzeką powstały ciekawe nasadzenia drzew i aleje spacerowe w parku.
Budynek wybudowany był z cegły i miał wysokość ok. 11m. Był podpiwniczony. Piwnice miały wysokość ok. 2 - 2,30m. Wysokość pomieszczeń na parterze wynosiła 4 m. Na I piętro prowadziły kręte schody. Podłogi były drewniane, izolację cieplną stanowiła deska, trzcina i tynk. Na parterze znajdowało się ok. 10 pomieszczeń, a na I piętrze ok. 12. Zachowała się dokumentacja fotograficzna budynku oraz plany budowlane – inwentaryzacyjne budynku wykonane w latach 60-tych XX wieku.
Willa Flötherów posiadała elektryczne oświetlenie zasilane z własnej przyzakładowej elektrowni. W salonach były elektryczne żyrandole, pokoje były ogrzewane centralnie (parowe ogrzewanie), co było rzadkością w budynkach prywatnych. W domu był telefon jeden z pierwszych w mieście. W dokumencie z 1913 - wycena wartości budynków fabrycznych i domów mieszkalnych - wymieniana jest łazienka wyłożona importowanymi płytkami, wyposażona w wannę z systemem podgrzewania wody, co odnotowano jako podwyższenie wartości ubezpieczeniowej nieruchomości.|
Rodzina Flötherów zatrudniała na stałe kamerdynera, kucharkę, dwie pokojówki oraz stangreta - później szofera. Służba niższego szczebla mieszkała na poddaszu willi, a ogrodnik mieszkał w budynkach gospodarczych na terenie parku. Park był starannie utrzymywany.
Życie rodziny było nierozerwalnie związane z fabryką. Willa znajdowała się w bezpośrednim sąsiedztwie zakładów, co miało wymiar praktyczny. Flöther, zaczynał dzień bardzo wcześnie, a z gabinetu miał bezpośredni widok na bramę fabryczną. Punktualność była bardzo ważną "cnotą", dotyczyła domowników i pracowników zakładu.
Widok Fabryki i Domu Flöthera z karty pocztowej datowanej na rok 1898
Rodzina jadła wspólne posiłki. Jadalnia była sercem domu, używano zastawy z królewskiej manufaktury porcelany w Berlinie oraz sreber z monogramem rodziny. Śniadania i obiady były momentem, w którym omawiano nie tylko sprawy rodzinne, ale i firmowe.
Mężczyźni z rodziny zajmowali się firmą a kobiety z rodu Flöther poświęcały się życiu towarzyskiemu i działalności charytatywnej. W willi regularnie odbywały się wieczory muzyczne. W salonie stał fortepian. Rodzina Flöther finansowała lokalną ochronkę (przedszkole), wspomagała ubogich robotników i przekazywałą środki na kościół ewangelicki. Paul Flöther posiadał jeden z pierwszych luksusowych samochodów w powiecie Sorau.
W 1945 rodzina opuszczała willę w pośpiechu, zabierając jedynie najcenniejsze pamiątki i dokumenty firmowe.
Co ciekawe wieża budynku w dokumentacji fotograficznej i planach jest po stronie zachodnio – południowej, a na kartach pocztowych i katalogowych widzimy ją od strony północnej.
Dom był kilkakrotnie przebudowywany, co widać na ikonografii i w katalogach firmowych. Około 1865 dom był dwukondygnacyjny na planie prostokąta, z dachem dwuspadowym, w 1891 jest już częścią większego kompleksu, dobudowano klatkę schodową od strony podwórza, a ok. 1900-1910 budynek posiada już bogate obramowania okien.
Wieża była na planie ośmiokąta o świdniccy 474 cm, o grubości ścian 38 cm. Na każdej z 2 kondygnacji znajdowało się 5 okien.
Widok Fabryki i Domu Flöthera z karty pocztowej datowanej na rok 1896
Lokalizacja domu Flöthera na mapie geodezyjnej z 1912 roku, widać również dwa mostki na Lubszy.
Ostatnie zdjęcia budynku z lat 60-tych XX wieku.
Genealogia Flöther z Gassen, opracowanie własne SKG styczeń 2026:
Rodzina Flötherów zamieszkiwała Mirkowice od pokoleń, nazwisko w księgach parafialnych początkowo zapisywano jako Flöter. Ich status społeczny określany jest jako Freigärtner (wolni zagrodnicy) lub rzemieślnicy posiadający własny warsztat i ziemię, chłopi.
1. Hans (Johannes) Flöter (bez h) ur.ok.1700 + żona Anna Catharina (z domu Lehmann)
1.1. Christian Flöther ur.ok.1730-1740 Gärtner lub Kleinhäusler + żona Maria Elisabeth (z domu Krause), możliwe, że córka młynarza
1.1.1. Gottfried Flöther ur. ok. 1760-1770 Häusler (chałupnik) + żona Anna Maria Flöther (z domu Hoffmann)
1.1.1.1. Johann Gottlieb Flöther - mistrz kowalski z Meiersdorf + żona Johanna Dorothea Flöther (z domu Schulze)
1.1.1.1.1. Theodor Flöther ur. 22.04.1827 w Mirkowicach, zm. 17.04.1891 Gassen
+ żona Pauline Flöther (z domu Liersch) ur. 15.01.1832 Gassen, zm. 01.12.1912 Gassen, córka mistrza sukienniczego.
1.1.1.1.1.1. Bernhard Flöther ur.02.10.1855 Gassen, zm.11.02.1913 Gassen, Dyrektor Generalny,
wybudował Willę (1898) i grobowiec rodzinny
+ żona Margarethe Elisabeth Schmidt ur.18.06.1865 Berlin, zm.04.05.1934 Gassen,
ślub 1886 Berlin
1.1.1.1.1.1.1. Paul Bernhard Flöther ur.28.01.1888 Gassen, zm.14.10.1965 Hannover,
inżynier i ostatni wielki dyrektor generalny zakładów. Ostatni dyrektor do 1945. + żona Charlotte Meyer ur.1895 Frankfurt nad Odrą zm.1978 Hannover 1.1.1.1.1.1.1.1. Joachim Flöther ur.1922 Gassen, zm.2005 Hamburg,
pracował w przemyśle maszynowym.
1.1.1.1.1.1.2. Hans-Joachim Flöther ur.1892 Gassen, zm. 1945 (zaginiony/poległy),
pełnił funkcje prokurzysty w spółce, wspomniany w rejestrach handlowych z lat 30. XX wieku. 1.1.1.1.1.1.3. Ilse Flöther, wymieniana w kronikach towarzyskich Gassen
1.1.1.1.1.2. Theodor Flöther (Junior) ur.18.08.1857 Gassen, zm.02.12.1901 Gassen , inżynier, dyrektor techniczny fabryki
+ Anna Marie Noack ur.1868 Cottbus, zm.1940, Gassen
1.1.1.1.1.3. Gertruda Flöther ur.1861 Gassen, zm. 1938 Berlin
+ mąż Hermann Weichhardt ur.1851, zm.18.11.1891 Gassen, inżynier, współdyrektor fabryki
1.1.1.1.1.3.1. syn Hermann Weichhardt junior, późniejszy członek zarządu spółki
1.1.1.1.1.4. córka Margarethe Flöther ur.1866 Gassen zm.1942, Schloss Küpper (Stara Kopernia)
+ mąż Dr. jur. Paul von Bolko, ur.1850 zm.1917
rodzina szlachecka von Bolko posiadała majątki na Śląsku i w Dolnych Łużycach
1.1.1.1.1.5. syn Martin Flöther wymieniany w dokumentach z 1897 jako współudziałowiec (Aktionär)
1.1.1.1.2. Ferdinand Flöther, właściciel gospody w Meiersdorf
Rodzina szlachecka von Bolko, która dała prestiż rodzinie Flöther przez ślub córki Theodera, i pozwoliło "wejść na salony" rodzinie o wiejskim pochodzeniu. Było to często praktykowane, łączenie małżeństw bogatego przemysłowca z rodem szlacheckim.
1. Wilhelm von Bolko
1.1. Alwill von Bolko - właściciel ziemski, kapitan armii pruskiej (Hauptmann a.D.),
właściciel dóbr rycerskich w okolicy Sorau (Rittergutsbesitzer), m.in. Niwicy (Zibelle).
1.1.1. Dr. jur. Paul von Bolko - doktor praw, Radca Regencyjny (Regierungsrat)
Rodzina von Bolko pieczętowała się herbem przedstawiającym w polu błękitnym trzy srebrne gwiazdy (lub inne elementy zależnie od linii). Potwierdzenie w dokumentach, że von Bolko byli właścicielami majątku Zibelle (Niwica):
1) w Spisie dóbr ziemskich (Güter-Adreßbuch), w rejestrze własności, (Handbuch des Grundbesitzes im Deutschen Reiche - Provinz Brandenburg) z 1885, w rozdziale dotyczącym powiatu Sorau (Landkreis Sorau), przy miejscowości Zibelle widnieje zapis: właściciel: Alwill von Bolko, status majątku: Rittergut (dobra rycerskie).
2) Almanach Gotajski (Gothaisches Genealogisches Taschenbuch, w tomie poświęconym szlachcie (Briefadel), rodzina von Bolko jest opisana w sposób genealogiczny. Znajduje się tam zapis: "Alwill von Bolko auf Zibelle", co oznacza posiadanie majątku, siedziby rodowej w miejscowości Zibelle.
W Niemczech żyją do dziś potomkowie rodziny o nazwisku Flöther oraz nazwisku po kądzieli von Bolko-Zabel. Mieszkają głównie w okolicach Hannoveru, Hamburga i Monachium. Część z nich odwiedzała Jasień w latach 90.
Rodzina przemysłowca wybudowała grobowiec - inicjatorem był syn Bernhard Flöther - po prawej stronie cmentarza od strony nowej kaplicy, w ziemi można odnaleźć jedynie resztki konstrukcji budowlanych. Dziś, w tym miejscy władze i mieszkańcy Jasienia postawiły pamiątkową tablicę.
Na cmentarzu w Jasieniu do lat 80 znajdował się okazały grobowiec rodziny Flöther, dziś w tym miejscu znajduje się jedynie tablica upamiętniająca Th. Flöthera. Grobowiec znajdował się w lokalizacji GPS 51°45'22.2"N 15°00'36.9"E.
Układ trumien w grobowcu rodziny Flöther, na podstawie ustnych przekazów od mieszkańców Jasienia.
Grobowiec miał wymiary ok. długości 6-7 metrów. Ściany wewnętrzne wyłożone były jasnym marmurem, na których zamontowano brązowe tablice inskrypcyjne. Pod podłogą znajdowała się krypta grobowa, do której schodziło się po schodach przykrytych kamienną płytą z mosiężnymi uchwytami.
W rodzinnym grobowcu spoczęli członkowie rodziny, z moich ustaleń byli to m.in.:
1. Theodor Flöther Senior, zm.1891, pierwotnie pochowany w prostym grobie, po wybudowaniu grobowca, jego szczątki zostały przeniesione
2. Theodor Flöther Junior, zm.1901
3. Pauline Flöther, zm.1912, żona seniora rodu
4. Bernhard Flöther, zm.1913
5. Margarethe Flöther, zm.1934, żona Bernharda
6. Anna Marie Flöther, zm.1940, Gassen, żona Theodora Juniora
Jeśli ktoś posiada zdjęcie grobowca Th. Flöthera proszę o przesłanie na adres email.