- Szczegóły
- Autor: opracował: S.K.Górski
Najstarsze wzmianki pochodzą z roku 1282 (dokument: Niederlausitzer Urkunden), gdzie wymieniana jest razem z rodzina von Radstock (Rodestock). Roztoki nie były nigdy dobrem szlacheckim i tytko czasowo pozostawały w posiadaniu „Panów Żarskich”. Wieś wymieniana jest w rejestrze ziemiańskim „Panów Żarskich“ w 1381 roku. W roku 1426 wieś zostaje wniesiona jako wiano przez żonę Bernarda von Wiedabacha. W 1482 wieś zostaje sprzedana .W latach 1433/34 wieś zmienia ponownie właścicieli, a w 1482 Hans von Biberstein sprzedaje Roztoki, nabywcą zostaje Melchior von Körbichen, który pozostaje właścicielem do roku 1508. Kolejnym właścicielem Roztok został rycerz z Lubska, pan Heyncz von Röder. Otrzymał On wieś Roztoki i młyn w Wicinie. We wsi mieszkał starosta pszczelarski. Opłaty za miód przekazywano do Żary. W Lubsku, w Kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w hali wieży z prawej strony znajduje się płyta nagrobna rycerza Rödera. Von Röder umiera w 1516 roku. Wieś ponownie powróciła do rodziny von Biberstein, za sprawą małżeństwa Heronymusa von Biberstein i księżnej Ursuli von Münsterbeg. W 1572 wieś przechodzi w posiadanie rodziny von Promitz, która buduje folwark.
W latach 1612-13, 1627-28 oraz w roku 1656, wieś nawiedziła zaraza, czyli pest - dżuma, w tym okresie wielu mieszkańców zmarło.
Już w 1381 roku we wsi funkcjonowała karczma "Schölzerei". Jej właścicielem był Paul Reychenbach. Prowadził karczmę, trudnił się ogrodnictwem i posiadał prawo do sprzedaży alkoholu, pełnił On również funkcję sołtysa i sędziego. W 1585 roku Paul Reychenbach przekazał karczmę najmłodszemu synowi, a pozostałe dzieci zostały spłacone. Karczmę następnie prowadził Hans Seydell oraz przejął urząd sędziego od 1593, i pełnił tę funkcję do swojej śmierci w 1613. Posiedzenia sądu odbywały się w karczmie, w specjalnej sali.
Funkcja sędziego i właściciela gospody były ze sobą powiązane i często zmieniały się osoby pełniące tę funkcję.
W 1614 kolejnym właścicielem jest Peter Seydell, który sprzedał karczmę oraz gospodarstwo za 400 szoków*.
W 1634 roku Hans Lehmann przejął funkcję sędziego i karczmarza, sprzedał posiadłość w 1635 za 200 szoków Hansowi Schubartowi.
W 1649 roku Christoph Fuller przejął urząd sędziego, a w 1661 Johann Neumann.
W 1686 roku Christoph Kloß sprzedał karczmę, w 1710 Adam Pfennig jest nowym właścicielem.
W 1740 roku Johann Heinrich Karnopke, w 1775 jego córka Anna Rosina Karnopke przekazała karczmę swojemu mężowi Gottfriedowi Tschendke, który przejął gospodę, ale nie został sędzią. W 1895 roku karczma spłonęła. Pierwszy budynek karczmy o drewnianej konstrukcji szkieletowej z belkami konstrukcyjnymi wypełnionymi gliną i kamieniami został przebudowany. Hermann Pusch odnowił gospodarstwo pozostawiając tylko fragmenty poprzedniej konstrukcji. Karczma funkcjonowała do XX wieku.
Z czasów hrabiego Heinricha Anshelma von Promnitz (1564-1622) zachował się tekst przysięgi, którą każdy sędzia wiejski - urzędnik musiał składać. Brzmiała ona: „Ja, N., przysięgam na Boga Wszechmogącego, że będę wierny i posłuszny jego Wysokości hrabiemu Heinrichowi Anshelmowi, baronowi von Promnitz, oraz jego głównemu zarządcy, że będę sprawiedliwie pełnił obowiązki sędziego i urzędnika w mojej wsi, traktując zarówno bogatych, jak i biednych sprawiedliwie, zgodnie z tym, co jest słuszne i należne, jak przystoi wiernemu poddanemu.”
W 1726 roku hrabia Erdmann II Promnitz wydał prawo dotyczące okolicznych wsi, w którym nakazał w punkcie 6, by młodzi mężczyźni przed ślubem mieli obowiązek posadzenia określonej liczby drzew owocowych lub liściastych na terenie wsi, oraz zapłacenia 2 groszy na rzecz gminy. Miało to na celu poprawę dobrobytu mieszkańców, a młodzi musieli udowodnić przed wójtem i sędziami, że przestrzegają tych praw.
W 1800 wieś rozrasta się zamieszkuje ją 18 zagrodników. We wsi znajduje się krzyż pokutny (może z około 1810).
Jedna z legend mówi, że postawiono go w czasach napoleońskiej okupacji, lecz forma krzyża wskazuje, że jest starszy i wskazuje na inną opowieść.
Wedle niej, w czasach średniowiecznych doszło do napadu rabunkowego na wieś, co nie jest niczym dziwnym.
Podczas napadu jeden z bandytów został zabity przez rolnika, a jego ciało pochowano w ogrodzie.
Mimo, że przez wieki była to tylko opowieść, po pożarze we wsi w roku 1884, kiedy przebudowywano spalone domy, w czasie prac ziemnych w ogrodzie odkryto ludzką czaszkę, z uszkodzeniami, które potwierdzały śmierć od uderzenia twardym przedmiotem. To może potwierdzać, że opowieść zawiera część prawy.
W niedzielne upalne popołudnie w lipcu 1884 roku nagle pojawił się ogień nad dachami domów. Mieszkańcy wsi zdążyli uwolnić bydło z łańcuchów, ratując co było pod ręką z domostw. Pożar był widoczny z daleka, a ludzie z okolicznych wsi przybiegli, by pomóc sąsiadom. Mieszkańcy byli bezradni bo pożar nie przestawał się rozprzestrzeniać. Mieszkańcy uruchomili stara wialnię, dzięki czemu powstała bariera nad nadlatującymi iskrami. Udało się zahamować ogień. Pięć gospodarstw całkowicie zapłonęło, a od ognia zajęły się okoliczne lasy. Sprawcami pożaru byli dwaj chłopcy, którzy bawili się zapałkami w szopie. Ogień zapalił strzechę szopy i rozprzestrzenił się na zgromadzoną tam słomę.
Około roku 1916 właścicielem młyna był mistrz młynarski Albert Neumanna (Rodstocker Mühle) wraz z żoną Emmą z domu Mücke.
Ich syn Alfred Neumann, przyszły znany botanik od najmłodszych lat związany z dziadkiem Augustem Mücke, który jako znanym zielarz, przekazał swoja wiedze wnukowi.
Mieszkańcy Rodstocka wydobywali torf.
Torfowiska były eksploatowane tylko latem, ponieważ torf musiał być najpierw osuszony. Prace przy torfie odbywały się boso. Suchy torf wydobywano specjalną siekierą do torfu tzw. "Turfsehibbe" i układano w stosy. Mokry torf po wydobyciu był rozdeptywany nogami i ubijany, a następnie osuszany. Następnie torf był wciskany w specjalne formy, w których pozostawał do wyschnięcia. Podobne torfowiska znajdowały się przy okolicznych wsiach jak Meiersdorf czy Witzen. Mieszkańcy wsi posiadali na polach swoje prywatne torfowiska.
Chronologiczne zestawienie właścicieli i osób władających miejscowością Rodstock (Roztoki)
I. Okres wczesny i feudalny (XIII-XV w.)
ok. 1282 - Rodzina von Radstock (Rodestock), prawdopodobni założyciele lub pierwsi feudałowie, od których nazwiska wieś wzięła nazwę.
1381 - Państwo Żarskie (Herrschaft Sorau), wieś figurowała w rejestrach jako bezpośrednia własność panów na Żarach. Była to "czysta wieś chłopska" (10 hub).
1426- Małżonka Bernharda von Wiedebacha, który był prawdopodobnie starostą (Hauptmann) żarskim (1433/34), wieś stanowiła jej "oprawę wdowią", czyli zabezpieczenie finansowe.
II. Okres lenników i urzędników (1482-1528)
1482-1508 Melchior von Körbichen, kupił wieś od Hansa von Bibersteina z prawem odkupu
1508-1516 Heintz von Röder (Heinz Roder), urzędnik w Lubsku (Sommerfeld), otrzymał lenno na wieś oraz młyn w Witzen. Zmarł w 1516, (jego nagrobek z figurą znajduje się w kościele w Lubsku)
1528- Urszula księżna ziębicka (Herzogin von Münsterberg), żona Hieronymusa von Bibersteina, wieś ponownie służyła jako oprawa wdowia dla małżonki pana na Żarach.
III. Utworzenie Folwarku Państwowego (od ok. 1572)
ok. 1572- Seyfried von Promnitz (Pan na Żarach), dokonał tzw. "wykupienia chłopów" (Auskaufung), czyli przejęcia ich gospodarstw, aby na ich gruntach stworzyć duży folwark
XVI-– XX w. – Domena Państwowa (Kammergut), od tego momentu wieś nie przechodziła już w ręce prywatne jako lenno, lecz była zarządzana bezpośrednio przez urzędników skarbowych (kamerę) właścicieli państwa żarskiego.
Fragment mapy z 1939 r. z zaznaczoną lokalizacją wsi.
* - szok to średniowieczna jednostka monetarna, niem. Schock, oznaczała ona określoną ilość monet, zwykle 20 lub 24 sztuki, w zależności od lokalnych zwyczajów i waluty, z jaką miała do czynienia dana społeczność.

