- Szczegóły
- Autor: opracował: S.K.Górski
Najstarsza informacja o wsi pochodzi z 1381 roku. Następnie wieś wymieniana jako dobro wasalne w rejestrze Panów Żarskich (Herrschaft Sorau) w roku 1416.
Pierwszymi notowanymi od roku 1490 właścicielami wsi byli bracia (10.03.1494) Niclas von Gebeizig (proboszcz z Żar), i Jeronymus von Gebeizig. Anna, żona Jeronymusa, zajmowała się tymi dobrami, już wcześniej co pozwala domniemywać, iż wniosła je jako wiano do rodziny. Była kuzynką Jeremusa - inne źródła tak podają.
W 1508 wieś Świbna jest już w posiadaniu innych rodów. Od 02.08.1508 do roku 1512 Świbna staje się własnością Krzysztofa von Grünberga. Po nim w latach 1550 - 1772 wieś była w posiadaniu rodziny von Wiedebach z Biecza.
Pierwszym właścicielem Świbnej z tego rodu zostaje w roku 1550 Joachim von Wiedebach. Jego najstarszy syn Joachim von Wiedebach, odziedziczył Świbnę. Następnie wieś dziedziczy Nicol von Wiedebach. Jeden z jego synów Otto Georg von Wiedebach urodzony Świbnej, ożenił się z Ursula Hagdalene von Briesen, był prawdopodobnie budowniczym pałacu w Świbnej. Wieś została sprzedana w 1772 kolejnym właścicielom. Mieszkańcy wsi z tych czasów należą do cechu sukienników.
W 1830 dobra szlacheckie za kwotę 26480 talarów kupił podporucznik Ludwig Neumann, który następnie 15.08.1841 za 53600 reńskich talarów odsprzedał wieś dla Ernsta Ferdynanda Lucknerna. W 1845 za 45000 talarów wieś kupił Adolf Heyne. W 1861 dochodzi do kolejnej transakcji, dobra kupił hrabia Schweinitz, a w 1863 należą już do Emila Hermanna. W Świbnej zamieszkuje w tym okresie ok. 260 osób.
W Świbnej są rozróżniane dwa dobra: dobro szlacheckie tzw. Świbna I i dobro leśne Świbna II. Dobra szlacheckie, które w 1914 obejmowały 393 ha, kupił Friedrich August Stauß za kwotę 360000 marek. W 1929 miało już tylko 148 ha. Dobro leśne Świbna II o pow. 230 ha. było w posiadaniu innego właściciela. Drzewostan był bardzo zniszczony, las został wycięty, a całość została sprzedana w 1926 fabrykantowi Nalork z Kunic, który na nowo zalesiał majątek. Świbne zamieszkuje w tym okresie ok. 200 mieszkańców. W 1932 zbudowano we wsi szkołę. Pałac zachował się do dziś, jest w posiadaniu prywatny,
W roku 1945 do wsi wkroczyły wojska radzieckie.
We wsi Świbna zachowało się wiele kamieni granicznych i kamiennych drogowskazów, które spotkać można w miejscach ustawionych przez dawnych właścicieli ziem. Na Skrzyżowaniu Świbna – Jabłoniec znajduje się kamień z widoczną datą 1831 i napisem „nach Gablenz”, w innym miejscu napotkać można kamień graniczny z napisem „Gassen – Zwippendorf”.
Za wsią w kierunku Jabłońca po prawej stronie znajduje się dawny cmentarz wiejski.
Chronologiczne zestawienie właścicieli i ich rodzin:
Rody szlacheckie:
1. von Gebelzig (XV wiek)
Niclas v. Gebelzig, proboszcz (Pfarrer) w Żarach (Sorau), wymieniony w liście lennym z 10.03.1494
Jeronymus v. Gebelzig, żona: Anna miała zapisane dożywocie (Verleibdingung) na majątku jeszcze przed 1494
2. von Wiedebach (XVI – XVIII wiek) posiadała Zwippendorf przez ponad 150 lat, a ich linia śląska pisała się "z Wiedebach i Zwippendorfu"
Joachim von Wiedebach (starszy), zmarł przed 1571, Pan na Gersdorf, Nißmenau, Guhlen, Liesegar, Grünhölzel i Grabow.
Joachim von Wiedebach (młodszy), zmarł przed 1599, I żona Anna von Schönaich z domu Haasel, II żona Marianne von Wiedebach z domu Nißmenau.
Joachim von Wiedebach (syn poprzedniego), cesarski rotmistrz (kaiserl. Rittmeister), żona Maria Barbara von Mühlen z domu Ellersdorf.
Nicol von Wiedebach, ur. ok. 1624/1625, zgon: 5.08.1693, cesarski rotmistrz (kaiserl. Rittmeister), I żona Barbara Magdalene von Unruh, zmarła w 1644, II żona Anna Magdalene von Hock(e), zmarła w 1726.
Otto Georg von Wiedebach, wymieniany ok. 1700 prawdopodobny budowniczy nowego dworu, żona Ursula Magdalene von Briesen z domu Zibelle (Cybinka)
Właściciele w XIX i XX wieku
W tym okresie majątek często zmieniał właścicieli, przechodząc w ręce oficerów, kupców i przedsiębiorców.
Ludwig Neumann, Leutnant (porucznik), zakupił dobra rycerskie w 1830 za 26 480 talarów
Johann Ludwig Gustav Christian Schmidt, Wielki szyper (Großschiffer) w Magdeburgu, kupił majątek 13.01/3.02.1842 za 56 000 talarów
Graf von Schweinitz, Hrabia, nabył Zwippendorf w 1861
Friedrich August Stauß, zgon 3.01.1952 w szpitalu w Chociebużu (Kottbus), kupił majątek w 1913za 360 000 marek
Thomasmühle, Zwippendorf. - tzw. Młyn Tomasza ze Świbnej (GPS 51°43'31.9"N 15°02'32.6"E)
Na początku roku 1688r dzięki zgodzie hrabiego Erdmana von Promnitza Pana z Żar w Świbnej wybudowany został młyn. Obok tego młyna z mostu wedle legendy z Jabłońca, utopiła się Katarzyna. Wraz z młynem działała piekarnia, oraz istniały zabudowania mieszkalne i gospodarcze. W 1938 jako mieszkańcy wymieniani są piekarz: Otto Jakob i młynarz: Max Wilde. Obecnie pozostały jedynie resztki fundamentów.
Alfred Büttner - Krebsmühle – tzw. Raczy Młyn (GPS 51°43'03.0"N 15°02'40.9"E)
Około roku 1900 młyn we wsi kupił na własność Alfred Büttner z Żar, który wybudował obok niego fabrykę produkującą śruby i gwoździe oraz okazały dom z ogrodem oraz basenem. W roku 1925 w fabryce zatrudniał już 52 osoby.
Büttner znany jest również z ufundowania wielu dzwonów kościelnych dla okolicznych miejscowości. zmarł 15.04.1938r. i został pochowany w rodzinnym grobowcu w Świbnej w pobliżu fabryki.
W 1945 na terenie zakładu ukrywała się ludność niemiecka kobiety z dziećmi przed rosyjskimi żołnierzami.
Dom A. Büttnera po II wojnie światowej zostaje przekazany dla Fabryki Maszyn i Urządzeń Przemysłu Spożywczego „Spomasz” w Żarach, i przeznaczony zostaje na ośrodek kolonijny. W budynku zostaje przeprowadzony remont oraz wyremontowano basen odkryty zasilany wodą z rzeki Lubszy.
"Spomasz" sprzedaje ośrodek w 1992 roku za jeden miliard dwieście tysięcy złotych i jest rozłożona spłata harcerzom na 4 raty. Kolejnym właścicielem obiektu w 1992 roku zostaje ZHP, a formalnie 19.07.1993 Ośrodek Kolonijny „Spomasz” przechodzi na własność Hufca Żary ZHP.
Od 2004 nosi budynek nazwę „Harcerski Ośrodek Leśny Dwór”. I zapewne tylko dzięki funkcjonowaniu tu ZHP budynek przetrwał do dnia dzisiejszego. W roku 2022 ZHP wystawił obiekt na sprzedaż za kwotę 1.308.450 złotych. Sprzedaż obejmuje nie tylko budynek pałacyku, ale także prawo użytkowania wieczystego nieruchomości i domków letniskowych. Cały teren ma powierzchnię ponad 2 hektarów. Budynek mieszkalny ma 523 metry kwadratowe powierzchni (plus piwnice). Na terenie ośrodka są budynki letniskowe o łącznej powierzchni ponad 180 mkw.
Fragment mapy z 1939 r. z zaznaczoną wsią.
Wiele ciekawych informacji znajdziesz na stronie " ŚWIBNA - mała wieś z DUŻĄ HISTORIĄ"