wicinapanorama

W 1381 roku Witzen (Wicina) notowana jest w rejestrze Panów Żarskich pod nazwą Witzen, z zapisaną powierzchnią 27 łanów flamandzkich. Część wsi należała do Ditricha von Briesen.
W roku 1508 wymieniany jest Heintz von Ro(ö)der, urzędnik z Sommerfeld (Lubska) jako właściciel młyna w Witzen. W Lubsku (Sommerfeld) w kościele NMP w hali wieży znajduje się płyta nagrobna z 1516, przedstawiająca rycerza Rödera. Z 1603 roku zachował się zapis wymieniający pierwszego duchownego w Witzen. Księgi kościelne prowadzone były od 1661 roku, a rachunki kościelne od 1701 roku. Kościół wzniesiony został na wzniesieniu razem z cmentarzem. W latach 1862/1865 został on odbudowany na miejscu starego. Wcześniejszy kościół był wysoką budowlą z muru pruskiego. Miał jedną wierzę zachodnią oraz północną przybudówkę z dachem jednospadowym. Z pierwotnego wyposażenia starego kościoła przeniesiono do nowego najcenniejsze wyposażenia. Należał do nich portret księdza Andreasa Schmita (1682-1734), oraz dzwon z roku 1691 z zachowanym napisem fundatora:  Balhasar Erdmann von Promnitz. Inne wyposażenie zostało przeniesione do innych świątyń. Zabytkowe figury w 1865 roku zostały przeniesione do miejscowości Neuzelle koło Gubina.

Nowa świątynia miała mieściła ok. 1000 wiernych. Nowy ołtarz­ znajdował się pod wysokim sklepieniem wieży, w której znajdowały się kolorowe witraże. Były one prezentem od księżnej Augusty. Kościół był oświetlony trzema ciężkimi żyrandolami z brązu. Wysoka 60 metrowa wieża kościelna została w roku 1916 uszkodzona, a następnie rozebrana. Nową w 1928 roku przykryto hełmem drewnianym z płytami miedzianymi.

Znane są pożary wsi z 1654, który miał ograniczony zasięg, z 1709 który zniszczył niemal całą wieś. Podczas odbudowy w 1710 wprowadzono zwolnienia podatkowe, które miały pomóc w odbudowie wioski. W 1831 wybuchł kolejny wielki pożar, który strawił pół wsi. Do wsi przyjechał konno właściciel majątku i trzykrotnie objechał płonące budynki, wypowiadając „zaklęcie przeciwko ogniowi”. Ogień ustąpił, a wieś ocalała. Był to stary zwyczaj znany na Łużycach, wiara, że ogień można „zapanować” przez jeźdźca okrążającego płomienie. Podobne podania z tego okresu pojawiają się w okolicznych miejscowościach.
Po pożarze z 1831 roku zmienił się układ  zabudowy w centralnej części wioski. Na mocy decyzji, spalone gospodarstwa musiały zostać odbudowane na obrzeżach, co spowodowało poszerzenie głównej drogi wioski.
W 1930 roku powódź nawiedziła Witzen.

W okolicy wsi uprawiano winorośl, notowaną już od 1749 roku, w 1758 założono tzw. Nową Winnicę.
Właściciele uprawiający winnice otrzymywali część zbiorów w postaci wina lub winogron.
Wybudowano też we wsi piwnice do składowania win, które zachowały się do 1917 roku, znajdowały się w  kamiennym budynku, o wymiarach 8 × 5 m, bez okien o 2 kondygnacjach, z dębowymi belkami.


W centrum wsi rośnie dąb, a obok znajduje się polny kamień z wyrytym napisem „LutherEiche 1483-1883”.  Drzewo i kamień jako pomnik postawili mieszkańcy wsi dla upamiętnienia czterysetnej rocznicy urodzin Lutra. 

 

Wicina DawnaZabudowaKM

Dawny budynek we wsi Witzen. (źr.Die Kunstdenkmäler des Kreises Sorau und der Stadt Forst)

 


Budynek z roku 1930.


Fragment mapy z 1939 r. z lokalizacją wsi.

Dodatkowe informacje o Wicinie na stronie
 https://www.wicina.pl/

https://zabytek.pl/pl/obiekty/wicina-osada-obronna