Na historycznym terenie wschodnich Dolnych Łużyc leży Jasień (dawniej Gassen) z okolicznymi wioskami. Osadnictwo na tym terenie sięga daleko w przeszłość do neolitu. W okolicy znajduje się wiele stanowisk archeologicznych z tzw. "kultury Łużyckiej". Ziemiami tymi władali naprzemiennie, w wyniku konfliktów zbrojnych Polscy władcy jak Bolesław Chrobry w okresie pomiędzy 1002-1018 czy Mieszko II. W 1018 roku po pokoju w Budziszynie, Bolesław Chrobry przyłączył do Polski Łużyce i Milsko, w tym również tereny dzisiejszego Jasienia. W 1031 roku Polska utraciła te ziemie na rzecz Cesarstwa Niemieckiego. 
Następie ziemie przeszły ok.1031 na Saskich Wettinów, a następnie przejęła je dynastia askańska, rodzina niemiecka panujący w Brandenburgii i Saksonii. Od 1367 ziemie przeszły pod panowanie władców Czeskich.
Tereny na których leży dzisiejszy Jasień (Gassen), zamieszkiwało jedno z plemion słowiańskich o nazwie Nice.

Najciekawsze i najbardziej znane stanowisko archeologiczne na terenie dzisiejszej gminy Jasień znajduje się w Wicinie. Więcej informacji na stronie:https://raport.nid.pl/wp-content/uploads/2020/03/Jaszewska_Kalagate-2016.pdf i https://www.wicina.pl


W wielu publikacjach podawana jest informacja o wsi o nazwie Gozenna lub Gozewa utożsamiając ją z Gassen. Informacja pochodzi z dokumentu z roku 1000 wystawionym w Akwizgranie, gdzie cesarz Otton III, przekazuje klasztorowi benedyktyńskiemu Najświętszej Marii Panny w Nienburgu nad rzeką Saale wsie: Niemcza (Polanowice), Pozdietin (Późno), Gotheiuua (Chociejów), Bezdiez (Biecz), Gozewa. Nazwa Gozewa pojawia się w dokumentach z 1012, 1179, 1216. Przynależność wsi Gozewa do klasztoru, powoduje, że nazwa pojawia się w dokumentacjach papieskich.
Potwierdzenie tego faktu jest w bulli papieskiej wystawionej w 25 maja 1179 lub 1176 w Rzymie przez Aleksandra III, zapis zawieta tekst: ...bierze on pod swoją opiekę klasztor w Nienburgu i sankcjonuje te prawa wolności i posiadłości jako darowiznę cesarza Otona III - gród Niemptz ze wszystkimi jego wioskami, których nazwy są następujące: Rozdiatin, Gothewa, Bezdict, Gozewa, Zepi, Tamarinis ze wszystkimi ich przyległościami, wymienia w publikacji. wspomina - R.Lehmann Urkundeninventar zur Geschichte der Niederlausitz.

Nie ma jednak 100% dowodów, że Gozewa to Gassen.
Przyjmuje się powszechnie, że pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1000 roku, choć ze względu na rozproszenie dóbr klasztornych, identyfikacja ta może być przedmiotem dyskusji naukowych.

Dopiero dokumenty rodu von Wiedebach po 1300 roku podają nazwę Gassen (Alt-Gassen) identyfikującą obecny Jasień.
Sama osada Gassen oraz późniejsze miasto nie posiadało murów obronnych.


zaznaczony klasztor w Nienburgu i miasto Sora (Żary) na mapie z 1601, z atlasu świata „Theatrum Orbis Terrarum”, Abraham Ortelius

Czy Gozewa/Gozwena to dzisiejszy Jasień (Gassen), fakty „za” i „przeciw”.

1. Argumenty ZA tą tezą.
- Podobieństwo fonetyczne, zbieżność brzmienia nazw Gozewa/Gozwena i Gassen. Dla XIX-wiecznych niemieckich badaczy było to wystarczające, by uznać, że to ta sama miejscowość.
- Wzmianka z 1000 roku potwierdza nadanie osady Gozwena klasztorowi w Nienburgu. Ponieważ Gassen (Jasień) leżał na obszarze wpływów margrabiów łużyckich, uznano, że to właśnie ta miejscowość.
- W 1935 roku, ta teoria była już uznawana za fakt.

2. Argumenty PRZECIW tej tezie.
- Brak ciągłości wymieniania nazwy w dokumentach pomiędzy rokiem 1000 a 1321. Osada należała do klasztoru w Nienburgu, powinna pojawiać się np. w spisach dziesięcin, i innych danin, a jest brak.
- Historyk Rudolf Lehmann, najwybitniejszy badacz historii Łużyc Dolnych, wskazywał, że dobra klasztoru w Nienburgu koncentrowały się znacznie bardziej na zachód i północ (okolice Gubina i rzeki Nysy), choć i On przytacza informacje o dokumentach z 1000 roku.
- Istnieją informacje, że alternatywnie lokalizacja Gozwena to Gubin (lub jego część na prawym brzegu Nysy). 
- Istnieje dodatkowo miejscowość Gossa (koło Bitterfeld w Saksonii), która geograficznie lepiej pasuje do zasięgu dóbr klasztoru w Nienburgu niż Gassen. 

Choć znaleziska archeologiczne dowodzą osadnictwa na tych terenach już w epoce kamienia, to pierwsza historyczna wzmianka o miejscowości pochodzi z 1321 roku, kiedy to pod nazwą Gassin pojawia się ona w dokumentach margrabiego Fryderyka jako własność rodu von Wiedebach.
Choć i tu pojawiają się wątpliwości czy aby Gassin to Gassen. To temat na doktorat 8-)
Osobiście skłaniam się do teorii o pierwszej wzmianki o Gassen po roku 1300.

Najpewniejszą datą jest 1347, w zachowanym dokumencie Karola IV potwierdza w nim dobra ziemskie należące do rodu von Wiedebach. W spisie tych dóbr wymieniony jest Gassen. 

 

Po 1321 roku nazwa wsi zmieniała się w dokumentach, i tak:

1321: Gassin
1347: Gassen
1381: Gassyn
1427: Gassin
1527: Gassen
1660: Gaszen
1790: Gassen
1818: Gaßen
1840-1939: Gassen; serb.: Gaśyn



Ślady osadnictwa.
Na terenie miasta Gassen przed 1945, w czasie prac budowlanych trafiano na stanowiska archeologiczne. Stare osady znajdowały się na obecnych terenach należących do majątku Gassen, przy wyjściu doliny w kierunku zachodnim. W roku 1934, podczas budowy nowej drogi dojazdowej, znaleziono narzędzia z krzemienia z epoki kamiennej.  W pobliżu wzniesienia w Gassen natrafiono na resztki palenisk i pozostałości osad. Było to doskonałe miejsce do osiedlenia się, zarówno ze względu na ukształtowanie terenu, jak i obecność wody.

Na terenie miasta, w części północnej, zachodniej i południowo wschodniej oraz w okolicy Alt-Gassen w 1877 roku odnaleziono łącznie 81 urn i bransoletę spiralną miedzi.

W latach 1890 i 1892  przy budowie wykopu pod dom mieszkalny w Gassen odsłonięto cmentarzysko urnowe, z którego wydobyto naczynia: 19 cm wysoki dzban, płaski dzbanek z uchwytem zbliżony kształtem do miski, wysoki na 8,5 cm, oraz wiele naczyń typu miseczkowego i filiżanek. Główna urna nie miała żadnej dekoracji, za to pozostałe naczynia były ozdobione pionowymi kreskami lub obręczami. Znaleziono również mały brązowy pierścień. Cały ten zbiór można datować na około 800 lat p.n.e.  W roku 1900 odnaleziono urny na polu w Alt-Gassen. Były one niezdobione, miały płaskie pokrywki i były otoczone wieloma naczyniami towarzyszącymi.

Na tym obszarze znaleziono kamienne narzędzia takie jak: sieczne, skrobaki, fragmenty naczyń ceramicznych z ornamentami, popielnice z pochówków urnowych zawierające ludzkie szczątki. Podczas prac ziemnych w latach 1900 i 1901 natrafiono również na urny wypełnione prochami oraz części biżuterii. Znaleziono je na wzgórzu.

W marcu 1913 kolejne znaleziska urn przy budowie boiska sportowego. W latach 1934 i 1940 znaleziono fragmenty narzędzi krzemiennych na terenie miasta.

W pałacu w Gassen eksponowana była kolekcja znalezisk z okresu neolitu i epoki brązu.

Wśród eksponatów wymienia się m.in.:
Kamienny topór o długości 20 cm, szerokości 5 cm,
Dłuto z krzemienia o długości 15 cm, szerokości 2,5 cm,
Wielka urnowa popielnica o wysokości 28 cm i średnicy 23 cm,
Misa z ornamentem spiralnym i zaokrąglonym rantem,
Fibula z brązu (zapięcie do płaszcza),
Zdobiona igła z brązu o długości 7 cm,
Pierścień z brązu,
Bransoleta z brązu,
Mała ozdoba z brązu w formie wisiorka,
Gliniane naczynie z ornamentem spiralnym,
Gliniane naczynie z wystającym rantem,
Popielnice z grobów urnowych.

Znaleziska te trafiły do Muzeum Prehistorii i Wczesnej Historii w Berlinie (Museum für Vor und Frühgeschichte). Muzeum mieści się w Neues Museum na Wyspie Muzeów w Berlinie.