Historia rodzin von Wiedebach, von Bünau i von Rabenau są ze sobą powiązane, spory prawne, sprzedaże majątków, sprawy spadkowe i wzajemne roszczenia rodzinne powodują, że własności majątkowe tych rodzin mieszają się w poszczególnych okresach historycznych, a samo dobro Gassen jest wielokrotnie odsprzedawane pomiędzy tymi rodami. Sama przedstawicielka rodu Marianna von Wiedebach jest wielokrotnie wymieniana jako właścicielka dóbr Gassen (Jasień), mylona z inną Marianną von Wiedebach, przez fakt, iż obie wyszły za przedstawicieli von Bünau.

Okres 1320 - ok.1580.
Od 14 wieku wieś Alt-Gassen (Stary Jasień) należała z krótkimi przerwami do łużycko-saksońskiego rodu von Wiedebach. Pierwszym odnotowanym właścicielem majątku Gassen był w 1320 roku Renz (Lorenz) von Wiedebach. Wymieniany jest w dokumentach jako Pan na Bieczu i Jasieniu (Beitzsch und Gassen). Następnie w 1350 odziedziczył majątek jego syn Jan, a w 1420 Panem na Bieczu i Jasieniu zostaje jego drugi syn Kacper. Synowie Kacper i Jan odziedziczoną posiadłość podzielili między siebie. Kacper otrzymał Jasień i część Biecza, w której rozpoczął budowę nowego zamku w Gassen. Jego brat Jan przejął starą część Biecza wraz z zamkiem oraz miejscowość Őgeln (niem. Oegeln, dziś część miasta Müllrose w Brandenburgii).

Budowa nowej siedziby w Bieczu przez Kacpra pochłaniała wiele środków finansowych, toteż na pokrycie kosztów - majątek - wieś Gassen (Jasień) - została zastawiona. Doprowadziło to do utraty Alt-Gassen przez Wiedebachów, co znajduje swoje potwierdzenie w dokumencie z 22.06.1427 dotyczącym sporu granicznego między Sommerfeld (Lubskiem), a Alt-Gassen (Starym Jasieniem). Tu jako właściciel majątku Gassen wymieniany jest już Frenczil von Regewirz (Rackwitz). W dokumencie z 5.11.1451 roku jako właściciele Alt-Gassen wymieniani są bracia Fryderyk i Jerzy von Leβnow, którzy odkupili majątek od spadkobiercy Apitza von Ragewitz. Dopiero w 1459 za sprawą synów Kacpra tj. Liboriusa i Urlicha oraz ich kuzyna Kacpra syna Jana majątek wraz z wsią Gassen powrócił do rodu von Wiedebach. Ukształtowały się wówczas dwie linie von Wiedebachów. Każdy z nich otrzymał po części majątku. Pierwsza linia to Kacper syn Jana, który otrzymał stary zamek w Bieczu i Stary Jasień (Beitzsch und Alt-Gassen). Druga linia to bracia Ulrich i Liborius z nowym zamkiem w Bieczu (Beitzsch) oraz z częścią Starego Jasienia (Alt-Gassen), Ziębikowa (Seebigau) oraz Datynia (Datten).
W 1490 Kacper odkupił od Urlicha (i zapewne też od Liboriusa) pozostałą po ich ojcu część majątku, i ponownie cały majątek był w jednych rękach. Po śmierci Kacpra w 1491 roku jego najstarszy syn Krzysztof odziedziczył Jasień (Gassen), a jego brat Jerzy jako starszy odziedziczył Stary Biecz z Őgeln.
Krzysztof był pierwszym właścicielem Gassen, który w nim zamieszkał. W 1504 po śmierci Krzysztofa majątek ziemski przechodzi w ręce jego syna Jana Franciszka, który żył 100 lat do roku 1604. Majątek dziedziczą jego dzieci.
Najstarszy syn Jan otrzymuje Gassen, a rodzeństwo Nicol i Kacper inne dobra ziemskie. Kiedy umiera Kacper 14.03.1582 (jeszcze przed swoim ojcem), pozostawiając wdowę Annę von Machten. Rozpoczął się proces sądowy pomiędzy wdową, a krewnymi, zakończony ugodą.

Wiedebachowie władali Gassen w linii wywodzącej się od Kacpra (syna Renza). Pod koniec XVI wieku ród ten popadł jednak w kłopoty finansowe i miał problemy z dziedziczeniem majątku, co spowodowało przejście dóbr po raz pierwszy w ręce rodziny von Bünau. 

Dochodzi również do kupna dóbr Gassen pierwszy raz przez rodzinę von Bünau ok. 1580, Bünauowie w  kolejnych latach budują – przebudowują pałac i tworzą z Gassen centrum swoich dóbr. Jednak z czasem również i ich majątek ulega rozdrobnieniu między wielu spadkobierców, i podlega sprzedaniu.

Zachowało się wiele dokumentów procesowych dotyczących podziału czy sprzedaży dóbr Gassen. W jednym z dokumentów z rodziny von Wiedebach brali udział: Franciszek, Nicol, Fryderyk i Joachim, bracia i kuzyni von Wiedebach z Jaryszowa (Gersdorf), Stradow, Golina (Guhlen) z Świbnej (Zwippendorf), oraz Pani Anna von Wiedebach - wdowa, Pani Małgorzata von Wiedebach z mężem. Opisuje spór rodzinny pomiędzy wdową Anną von Wiedebach, a resztą rodziny.
Po śmierci Jana von Wiedebacha w 1631 roku majątek dziedziczy jego najstarszy syn Kacper. Który żeni się z Marianną von Wiedebach córką Joachima ze Świbnej. Wkrótce też umiera matka Kacpra - Dorota von Rackel. Małżeństwo Kacpra i Marianny miało córkę Barbarę Dorotę, której mężem został Otto von Wiedebach. W czasie zamieszek wojennych dnia 9.06.1642 umiera Kacper von Wiedebach pozostawiając wdowę Marianne.

Posiadłość przeszła na brata Kacpra - Jana Franciszka, który był teraz Panem na Gassen. Dokupił Golin, Lipsk Żarski, Pietrzyków i połowę Budziechowa. Wieś Gassen dnia 11.03.1645 otrzymała Marianna (żona Kacpra) od szwagra Jana z powodu jej roszczeń pieniężnych. Mieszkała w tym czasie w Świbnej. Marianna poślubia Rudolfa von Bűnau (1653). Małżeństwo to rozpoczęło nową linię właścicieli Gassen.

Powrót Wiedebachów do Gassen. Okres 1740 - 1769.

W połowie XVIII wieku Friedrich von Wiedebach (1705–1769) z Biecza (Beitzsch). Był on bardzo bogatym i wpływowym szlachcicem z sąsiedniej linii Wiedebachów. Wykorzystując słabszą kondycję finansową różnych linii rodu von Bünau, Friedrich zaczął systematycznie wykupywać od nich udziały w Gassen. Do około 1750 roku Friedrich stał się jedynym i pełnym właścicielem całego majątku Gassen, przyłączając do swoich dóbr w Bieczu.

wiedebah2herb von Wiedebach

Na podstawie niemieckich rejestrów genealogicznych szlachty łużyckiej, tak wygląda genealogia rodu von Wiedebach, Panów na Bieczu (Beitzsch) i Jasieniu (Gassen):

1. Renz (Lorenz) von Wiedebach (zm. ok. 1550–1558), Pan na Bieczu (Beitzsch), Landesältester Gubiński, żona: prawdopodobnie z rodu von Polenz.

Linia Starsza na Bieczu:
1.1. Johann (Jan) von Wiedebach (zm. ok. 1565), dziedzic Biecza, żona: z domu von der Schulenburg
1.1.1. Caspar (Kacper) von Wiedebach (zm. 1610), żona Sabina von Steinkeller
1.1.1.1. Christoph (Krzysztof) von Wiedebach (1570-1643), Starosta Dolnych Łużyc, żona Anna von Polenz
1.1.1.1.1. Johann Friedrich (Jan Franciszek) von Wiedebach (1612-1668), żona Margaretha von Lowtzow
1.1.1.1.1.1. Georg (VI) von Wiedebach (1665-1732), Landesältester - Starosta Dolnych Łużyc, dziedzic Biecza, żona Margarethe Elisabeth von Lowtzow.
1.1.1.1.1.1.1. Friedrich von Wiedebach (1705-1769), połączył majątki  Biecz i Jasień, żona Marianne von der Schulenburg
Zaczął wykupywać części majątku Gassen od różnych właścicieli (w tym od zubożałych przedstawicieli rodu Bünau i innych rodzin), co dało pod koniec jego życia,że Friedrich stał się "Panem na Gassen"
1.1.1.1.1.1.1.1. Marianne von Wiedebach (Starsza) (1753-1795), mąż Karl Siegfried von Bünau. Jasienia przechodzi do rodu von Bünau
1.1.1.1.1.2. Caspar (Kacper) von Wiedebach, nie otrzymał majątku Biecz, lecz otrzymał spłaty i mniejsze dobra lenne, żona Anna von Machten
1.1.1.1.1.1.1.2. syn Johann Friedrich von Wiedebach (1733–1786) + Johanna Eleonore von Beust
1.1.1.1.1.1.1.2.1. Paul von Wiedebach (1771-1822) + Marianne von Bünau (Młodsza)(1794-1834)


Linia Młodsza - Pierwsi właściciele na Jasieniu:
1.2. Caspar (Kacper) von Wiedebach (zm. 1582), otrzymał Jasień i część Biecza, żona: Magdalena von Biberstein.
1.2.1. Liborius von Wiedebach (zm. 1599), żona: Catharina von Gersdorff.
1.2.1.1. Liborius (młodszy) von Wiedebach (zm. ok. 1640)
1.2.1.1.1. Hans Georg von Wiedebach (zm. ok. 1680)
Po wygaśnięciu męskich potomków tej linii, dobra Alt Gassen (Jasień) zostały przejęte przez linię 1.1.1.1.1.1.1 (Friedrich von Wiedebach).

 

Z ciekawostek w pałacu w Dłużku (Dolzig) zachował się do dnia dzisiejszego kartusz herbowy von Wiedebachów, a to z powodu, że Wiedebachowie byli wiaścicielami Dolzig w wyniku zastawu majatku ok. roku 1685 przez braci von Kalckreuth.

Pierwsze domy w Gassen były drewniane na fundamentach z kamienia polnego. W kolejnym okresie kiedy domy po pożarach były budowane już z cegieł fundamenty składały się z kamieni polnych - pozostałość po poprzednim domostwie - oraz z ułożonych na nich w warstwach cegłach. Do dziś kiedy prowadzone są prace ziemne i odkopywane są fundamenty, odkrywa się warstwy cegieł, i jest ich po 10-15 na przemian na zaprawie glinianej lub wapiennej.


kamienie fundamentowe wydobyte w centrum miasta Jasień.


Cegły, na których posadowione są domy w centrum miasta Jasień. Cegły po wyjęciu z ziemi i osuszeniu nie rozpadły się.

 

Genealogia von Wiedebach, plik PDF.

Źródła:
1. Götz Freiherr von Houwald, Die Niederlausitzer Rittergüter und ihre Besitzer, Band II Kreis Sorau, 1981
2. H.E.Kubach, Die Kunstdenkmäler des Kreises Sorau und der Stadt Forst
3. Materiały niemieckojęzyczne w posiadaniu autora.