- Szczegóły
- Autor: opracował: S.K.Górski
Powstanie parafii w Witzen (Wicina) przypisuje się na rok 1575, kiedy według Pfarrerbuch der Mark Brandenburg Otto Fischera, diakon Johann Lorenz z Sommerfeldu został tam pastorem.
Kolejne pisane informacje o kościele w Wicinie pochodzą z 1603 roku.Księgi kościelne prowadzone były od 1661 roku, a rachunki kościelne od roku 1701. Pierwsza świątynia została wybudowana obok plebanii. Była wysoką budowlą z muru pruskiego. Kościół miał jedną wierzę zachodnią oraz północną przybudówkę z dachem jednospadowym. Świątynia z czasem ulegała licznym uszkodzeniom i wymagała gruntownego remontu. Taki remont został przeprowadzony w 1816.
Pastor Christian August Gotthilf Schorisch pełnił posługę w Witzen w latach 1808 - 1831.
Pastor Schorisch podjął decyzję o konieczności budowy nowego kościoła. Koszt budowy okazał się na tyle duży, że mieszkańcy okolicznych wiosek nie byli wstanie sami ponieść koszty inwestycji. Pastor o pomoc w finansowaniu budowy zwrócił się między innymi do króla Friedricha Wilhelma IV. Kolejni pastorowie z Wiciny – Pastor Hammer (1852-56) i Pastor Ehricht (1856-59) również nie zdołali rozpocząć budowy nowej świątyni.
Dopiero w 1859 roku Pastor Friedrich Schulze rozpoczął realizację projektu. Aby nowy kościół mógł zostać wybudowany trzeba było dokupić dodatkowo część sąsiedniej ziemi.
Jako miejsce budowy nowego kościoła wybrano najwyższe wzniesienie we wsi. Do zakończenia budowy nowego kościoła - stary kościół pozostał i służył mieszańcom wsi. Razem z kościołem został zlokalizowany cmentarz. Cegłę do budowy kościoła przywożono z Budziechowa.
Z pierwotnego wyposażenia starego kościoła przeniesiono do nowego najcenniejsze wyposażenia. Należały do nich dwa obrazy przedstawiające pastorów-proboszczów, w tym portret księdza Andreasa Schmita (1682-1734), oraz chrzcielnica. Inne wyposażenie zostało przeniesione do innych świątyń. Zabytkowe figury zostały przeniesione do świątyni w miejscowości Neuzelle koło Gubina.
W listopadzie 1865 roku dokonano poświęcenia nowego kościoła do którego uczęszczali mieszkańcy z wsi Wiciny (Witzen), Guzowa (Guschau), Rostok (Rodstock), Mirkowic (Meiersdorf), Zabłocia (Sablath/Raudenberg), Bieszkowa (Berthelsdorf).
Nowa świątynia posiadała 2 dzwony. Jeden z roku 1691 ufundowany przez Balhasara Erdmanna von Promnitza i drugi ufundowany przez Johanna Erdmanna von Promnitz w 1756. Drugi dzwon uległ uszkodzeniu (pękł) i w nowej świątyni zamontowano dzwon z 1691roku.
Świątynia mogła pomieścić ok. 1000 wiernych. Nowy ołtarz znajdował się pod wysokim sklepieniem wieży. W kościele znajduje się krypta grobowa byłych mieszkańców wsi. Wysokie okna otrzymały kolorowe witraże. Były one prezentem od księżnej Augusty Wiktorii. W przeciwieństwie do starego kościoła, nowa wieża kościelna znajdowała się na stronie wschodniej. Kościół był oświetlony trzema ciężkimi żyrandolami z brązu. Wysoka 60-cio metrowa wieża kościelna została w roku 1916 uszkodzona, a następnie częściowo rozebrana. Nową w 1928 roku przykryto hełmem drewnianym z płytami miedzianymi.
Chronologia darowizn i fundacji dla kościoła:
W starym drewnianym kościele były dwa dzwony. Dzwon większy z 1691, ufundowany przez Balthasara Erdmanna von Promnitz, odlany przez ludwisarza Sigmunda Götze z Berlina.
Był to dzwon bogato zdobiony, z inskrypcjami i herbem rodu von Promnitz. Drugi mniejszy z 1756 ufundowany przez Johanna Erdmanna von Promnitz, został ufundowany, aby stworzyć tzw. interwał (dwugłos), co pozwalało na dzwonienie na dwa głosy.
Stary kościół ryglowy - szachulcowy w Wicinie rozebrano w 1862.
Głównym powodem była nieszczelność i gnicie konstrukcji drewnianej. W raporcie z 1816 zapisano, że jest już bardzo zły stan belek. Przeprowadzono doraźny remont, ale nie rozwiązał on problemów konstrukcyjnych. Drewniany szkielet nie był w stanie utrzymać ciężaru dachu i drgań dzwonów na wieży. Istniało ryzyko zawalenia się budowli. Kiedy w 1862 roku rozebrano stary kościół, barokowy ołtarz uznano za „niemodny” i niedopasowany do nowej, neogotyckiej architektury. W tamtym okresie panowała surowa zasada jedności stylu – nowa, murowana świątynia miała mieć ołtarz strzelisty, neogotycki, wykonany z ciemnego drewna. Wykorzystano elementy z Ambony. Według niemieckich źródeł (m.in. Kubach i Seeger, 1939), stary ołtarz był konstrukcją łączoną z amboną (tzw. Kanzelaltar, ołtarz ambonowy, charakterystyczny dla kościołów ewangelickich).
Podczas budowy nowego kościoła stary ołtarz zostały zdemontowany. Niektóre figury i detale snycerskie (prawdopodobnie postacie aniołów lub ewangelistów) zostały zdemontowane i zachowane jako obiekty zabytkowe na parafii, ale nie zostały zamontowane w nowym kościele w ołtarzu. Zapewne znajdował się też obraz ołtarzowy przedstawiający prawdopodobnie Ostatnią Wieczerzę lub Ukrzyżowanie, został wyjęty z barokowej ramy i przekazany do zbiorów parafialnych. Większość tych elementów dawnego wyposażenia, które nie były zamontowane na stałe, zaginęła lub uległa zniszczeniu w 1945.
Wyposażenie przeniesione do nowego kościoła lub wywiezione
Owalny portret pastora Andreasa Schmida (1682-1734) oraz drugi portret pastora z końca XVIII wieku.
Płyta nagrobna Christiany Schmiedin (zm. 1737) z postaciami puttów (mały chłopiec) oraz podwójny nagrobek pastora Johanna Heinricha Schmidta (zm. 1765) i jego żony (zm. 1784), zdobiony motywami muszli i głowami aniołów, oba nagrobki znajdowały się na cmentarzu obok kościoła.
Nowy Kościół, 1862–1867 rok (okres budowy obecnego kościoła)
Dzwon z 1691 został przeniesiony do nowej świątyni w XIX wieku.
Karl Friedrich von Gamp-Massaunen właściciel dóbr rycerskich w Wicinie, przekazał fundusze na budowę murów oraz główne elementy wyposażenia tj. ołtarz i ambonę.
w 1867 Księżna, a późniejsza cesarzowa Augusta Wiktoria ufundowała trzy witraże w oknach prezbiterium (sceny figuralne), oraz Augusta Wiktoria osobiście przekazała egzemplarz Biblii ołtarzowej w bogatej oprawie z własnoręczną dedykacją.
Rodzina von Gamp-Massaunen oraz gospodarze wsi, ufundowali trzy ciężkie żyrandole z brązu.
Około 1870 zakupiono i zainstalowano organy. W roku 1928 mieszkańcy wsi ze składek zainstalowali oświetlenie elektryczne.
Krypta grobowa w kościele.
W kościele w Wicinie znajduje się krypta grobowa. Pierwotnie jeszcze w starym drewnianym kościele były pochówki podziemne (wewnątrz kościoła). Według niemieckiego inwentarza "Die Kunstdenkmäler des Kreises Sorau" , pod wschodnią częścią kościoła (pod wieżą/prezbiterium) zachowano miejsce na pochówki, które były kontynuacją tradycji ze starego kościoła.
W samej krypcie, pod posadzką spoczywają przedstawiciele rodów właścicieli lub zarządzający dobrami Wicina. Podczas budowy nowego kościoła w 1862, odkryte szczątki znalezione w fundamentach starego kościoła zostały zebrane i umieszczone w nowej, murowanej krypcie pod wieżą. Niemieckie źródła wspominają o odnalezieniu tam starych tablic inskrypcyjnych. Zgodnie z planami budowlanymi, krypta murowana znajduje się pod wschodnią wieżą, pomieszczenie o sklepieniu kolebkowym, murowane z cegły, suche i wentylowane. Pierwotnie wejście znajdowało się wewnątrz kościoła, zasłonięte ciężką kamienną płytą, zamurowane.
Większość kościołów ma wieże od strony zachodniej, aby wierni wchodzili pod nią do nawy. W Wicinie główna droga do wsi prowadzi od strony Jasienia (Gassen). Fundatorzy nowego kościoła chcieli, aby najbardziej okazały element kościoła, wysoka wieża, był widoczny jako dla osób przyjeżdżających. Umieszczenie wieży po stronie wschodniej sprawiło, że kościół stał się dominantą krajobrazową widoczną z dużej odległości.
Plebania: Budynek parterowy o układzie osi trzy na pięć, kryty dachem mansardowym, wzniesiony w 1746 i przebudowany w 1882.
W kościele umieszczono pamiątkową tablice poświęconą poległym mieszkańcom w wojnach 1866 i 1870/71.
W 1928 roku założono w kościele oświetlenie elektryczne W 1945 roku pocisk uszkodził mechanizm zegara na wierzy kościelnej.
Parafia Wicina w latach powojennych była filią parafii w Jasieniu. Przez 13 lat Wicinę obsługiwał wikariusz parafii Jasień. W roku 1964 został mianowany jej proboszczem.
Pastorowie :
1682 - 1734 ks. Andreas Schmit
1808 - 1831 Pastor Christian August Gotthilf Schorisch
1852 - 1856 Pastor Hammer
1856 - 1859 Pastor Ehricht
ok.1859 - Pastor Friedrich Schulze
1889 - 1891 Pastor Karl Krieger
Parafia rzymsko-katolicka p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Wicinie
Proboszczowie:
ks. Józef Dratwa – 15.05.1946
ks. Romuald Łabiński – 23.12.1975
ks. Zygfryd Surma – 01.07.1978
ks. Marek Czerniawski – 20.08.1998
ks. Jan Krawczyk - 01.08.2007
ks. Ryszard DUDEK - 01.08.2022
więcej zdjęć i informacji na stronie: https://www.wicina.pl/2018/04/29/xvii-wieczny-kosciol/
Przedwojenny widok na cmentarz przykościelny, nagrobki zlikwidowane, zachowały się nieliczne do dnia dzisiejszego.
Przy kościele lub wewnątrz musiało znajdować się więcej płyt poświęconych byłym pastorom kościoła w Wicinie i ich ofiarodawcą. Jednej zdjęcie zachowało się w niemieckojęzycznych publikacjach a druga odkryto w 2015 roku (więcej na wicina.pl).
 |
 |
| źródło fot. wicina.pl
(Góra - łacina): Z pomocą Zbawiciela zyskam radości. (Przedstawienie rodziców): Tutaj spoczywają w Bogu ukochane dzieci szanownego i uczonego pana Andreasa Sömidta, urodzonego w Matuszowicach 25 marca 1653 roku, który po studiach w Żarach, Żytawie i Wittenberdze, od 27 sierpnia 1681 roku pełni tu służbę jako pastor, oraz jego małżonki Christiany z domu Friedlondin. (Wykaz zmarłych dzieci): Ich dzieci, które Pan powołał do siebie w małości:
(Dół): Niech spoczywają w pokoju do radosnego zmartwychwstania. |
Nagrobek z piaskowca małżeństwa pastorów Andreasa Sömidta i Christiany z domu Friedlondin, córki pastora z Witzen, Valentina Friedlonda, zmarłych w roku 1734-1737. (Góra - łacina): Z pomocą Zbawiciela zyskam radości. (Główny tekst): Pod tym kamieniem spoczywa w Zbawicielu Chrystusie szanowany i zasłużony pastor, pan Andreas Sömidt. Urodził się w Matuszowicach 25 marca 1653 roku. Kształcił się w Żarach i Żytawie, był absolwentem uniwersytetu w Wittenberdze (1679). W Wicinie urząd objął 27 sierpnia 1681 roku, a ordynację otrzymał 4 lipca 1682 roku. Ożeniony 20 maja z panną Christianą z domu Friedlondin, najstarszą córką pastora z Wiciny, Valentina Friedlonda. Jako nauczyciel dawał przykład swoim życiem. Zmarł 31 grudnia 1734 roku po godzinie 7 wieczorem. Pozostawał 54 lata w służbie duchownej i 53 lata w małżeństwie. Przeżył 81 lat, 9 miesięcy i 6 dni.
Pod tym samym kamieniem spoczywa jego wierna małżonka Christiana Sömidt (z domu Friedlondin), zmarła w 1737 roku. |