- Szczegóły
- Autor: opracował: S.K.Górski
Kiedy miasto Gassen odkupiło majątek ziemski wraz z terenami cegielni, teren ten odkupił w 1885 roku mistrz ciesielski Reinhold Balack z Sommerfeld (Lubsko).
W 1886 roku do spółki dołączył jego szwagier, mistrz murarski Bruno Wirsich z Sommerfeld, i wspólnie założyli firmę „Gassener Dampfziegelei und Tonwarenfabrik Balack & Wirsich” (Parowa Cegielnia i Fabryka Wyrobów Ceramicznych Balack & Wirsich z Gassen), której siedziba mieściła się w Sommerfeld (Lubsko).
Początkowo w Gassen prowadzono garncarnię, produkując naczynia gliniane i elementy do pieców, tek jak to wytwarzano w czasach majątku ziemskiego. Rozpoczęto rozbudowę zakładu o piec pierścieniowy. Zakład działał początkowo tylko w okresie letnim.
W zimie 1890/91 zbudowano drugi piec pierścieniowy, tym razem otoczony solidnym budynkiem z dwupoziomowymi suszarniami.
W lipcu 1893 roku zakład garncarski całkowicie spłonął wskutek podpalenia, a na jego miejscu zbudowano drewnianą suszarnię.
Surowiec – jasno wypalana glina – pozyskiwany był z firmowych złóż położonych na południe od linii kolejowej w Gassen. Firma dokupiła tereny na północ od torów, który zawierał glinę nadającą się do produkcji żółtych cegieł elewacyjnych. Średnio 5–6 wagonów dziennie wydobywano gliny.
W miarę jak złoża po południowej stronie torów się wyczerpywały, a zakup okolicznych terenów nie był opłacalny ze względu na warstwy piasku, firma postanowiła w 1910 roku przeprowadzić większe przebudowy i modernizacje.
Zmodernizowano system kotłów i maszyn, a także wykonano tunel pod torami kolejowymi, umożliwiający transport gliny z północy. Firma Bleichert zbudowała kolejkę linową, która od tego czasu dostarczała surowiec do zakładu.
W 1912 roku podczas głębszych odwiertów odkryto pod dotychczasową warstwą jasnej gliny także czerwoną glinę.
Rozwój firmy i potrzeba pracy przez cały rok (latem i zimą) doprowadziły do komplesowej modernizacji zakładu.
Zimą 1927/28 rozebrano letnią suszarnię zbudowaną przy pierwszym piecu z 1886 roku. Na jej miejscu powstał nowy, solidny budynek pieca z nowoczesną suszarnią systemu Keller.
W nocy z 23 na 24 września 1930 roku zakład padł ofiarą pożaru. Budynek spłonął.
W kolejnych latach zakład został częściowo odbudowany, lecz pracował jedynie sezonowo (latem).
Firma Balack & Wirsich produkowała głownie żółte i czerwone cegły elewacyjne, kolorowe klinkierowe cegły w różnych odcieniach, cegły radialne do budowy kominów i szamoty do przemysłu ceramicznego i garncarskiego. Bruno Wirsich zmarł w 1912 roku, a Reinhold Balack w 1913 roku.
Po roku 1945.
Od 1949 stanowi własność skarbu państwa. W latach 1951/53 należy do Lubskich Zakładów Ceramiki Budowlanej. Od 1953 do Żarskich Zakładów Ceramiki Budowlanej. W latach 90-tych XX w. zakład kończy produkcję, popada w ruinę i zostaje rozebrany.
Fragment mapy z roku 1939, na czerwono zaznaczono teren zakładu.
lokalizacja: https://maps.app.goo.gl/A47GPY5RdPR91yUNA



Ostatnie wykonane zdjęcia w 2023 (SKG) w trakcie rozbiórki zakładu.
