Th. Flöther - Fabryka Maszyn Rolniczych

Theodor Flöther był założycielem przedsiębiorstwa, które przyczyniło się znacznie do rozwoju miasta i znane było daleko poza granicami kraju. Th. Flöther urodził się we wsi Mirkowice (Meiersdorf) 22 kwietnia 1827. A pierwsze kroki w zawodzie kowala stawiał u mistrza kowalskiego Budiga z Berthelsdorf.  Do szkoły uczęszczał w Wicinie (Wit­zen). W roku 1854 ożenił się i przeprowadził do Jasienia, które w tym czasie liczyło 1200 mieszkańców. Początkowo założył warsztat z kuźnią, zajmował się naprawą sprzętów gospodarczych. Następnie rozpoczął produkcję własnej konstrukcji urządzeń rolniczych (np. prosty pług). Jego wyroby charakteryzowały się trwałością, niezawodnością oraz były tanie. Powodowało to, że znakomicie konkurowały z innymi tego typu wyrobami i zdobywały wielu nabywców. Rozpoczął produkcję kieratów i młocarni na potrzeby gospodarstw. 
Przekształcenie kuźni w fabrykę trwało 15 lat do roku 1869. Do pracy w zakładzie pierwsi zaczęli przychodzić rzemieślnicy z Jasienia i okolic, likwidując swoje warsztaty. Aby fabryka stała się wydajniejsza, wybudował własną odlewnię żeliwa. Firma przekształciła się w duże przedsiębiorstwo, podzielone na specjalistyczne warsztaty. W roku 1870 zakład zatrudniał już 300 pracowników. Rozpoczęto produkcję siewników oraz maszyn parowych. Rozbudowano zakład o nowe warsztaty i  magazyny. W 1885 roku rozpoczęto produkcję urządzeń tzw. Lokomobilbaus, które to stały się specjalnością zakładu.  Do zakładu dobudowano linię kolejową łączącą zakład z koleją państwową (trasa Wrocław – Berlin).

Firma 27 października 1889 przekształciła się w spółkę akcyjną o kapitale 1,4 mln marek, której kierownikiem został Th. Flöther. Zakład posiadał swoje przedstawicielstwo we Wrocławiu. Na terenie firmy wybudowano łaźnie dla pracowników, oraz funkcjonowała stołówka z barem. 
Th. Flöther zmarł nagle 17 kwietna roku 1891 na atak serca w Gassen, na kilka dni przed swoimi 64-tymi urodzinami. Kierownictwo spółką przejął Hermann Weichardt, który przyczynił się do wzrostu eksportu produkowanych urządzeń. Zmarł w roku 1905. Jego syn Georg Weichardt został nowym szefem firmy. Zakład był wielokrotnie nagradzany m.in. pruskim medalem państwowym, złotym medalem w Bukareszcie, rosyjskim medalem państwowym w Rydze oraz zdobywał czołowe miejsca na wystawach. Stale rozwijająca się firma podnosiła kapitał akcyjny. W roku 1914, wydała akcje o wartości 4 mln marek , w tym też roku wybudowano w fabryce nowoczesne hale produkcyjne. Zakład posiadał 20 patentów oraz 31 zastrzeżonych wzorów użytkowych.
Rozwój miasta był ściśle powiązany z rozwojem zakładu. Zwiększenie zatrudnienia powodowało wzrost liczby mieszkańców Jasienia. Robotnicy wybudowali własne domy mieszkalne w okolicy fabryki oraz w innych częściach miasta, tak powstały ulice obecnie nazwane Waryńskiego i Ogrodowa.
Od roku 1929 sytuacja zakładu zaczęła pogarszać się. Skończyły się zamówienia, a kryzys na giełdach światowych doprowadził do częściowego upadku zakładu. Do roku 1933 zatrudnienie w firmie spadło z ok. 1200 do 100 osób. W roku 1938 zakład przejęła firma Hermana Rausendorfa z zamiarem rozwinięcia dawnego poziomu produkcyjnego. W 1941 w zakładzie pracowało ok. 800 pracowników. W roku 1942 fabrykę przystosowano do produkcji elementów dla niemieckiego lotnictwa, była podwykonawcą zakładów lotniczych Focke-Wulf. Zakład w takim kształcie funkcjonował do roku 1945.
Rodzina Flöther włączała się czynnie w życie miasta. W latach 1933 - 1945 jeden z członków rodziny Flöther był ostatnim burmistrzam przedwojennego Jasienia (Gassen). Burmistrz Max Flöther pełnił funkcję Burmistrza Gassen do 13 lutego 1945. 

Zakład Th. Flöthera przekształcił się w Spółkę Akcyjną o znaczeniu międzynarodowym, co potwierdzają liczne medale i dyplomy honorowe zdobyte na prestiżowych wystawach w tym Pruski Srebrny Medal Państwowy w Berlinie, Medale w Brukseli, Rydze, Mediolanie i Bukareszcie. Firma otrzymała też Grand Diploma de Honor w Buenos Aires, wyróżnienia w Bangkoku (Tajlandia) oraz Santiago (Chile).

Zakład posiadał wielką kuźnię, wyposażoną w ponad 100 palenisk kowalskich, 7 nowoczesnych młotów parowych oraz liczne giętarki, prasy i piece hartownicze.

Firma produkowała kompletne wyposażenie dla wielkich i małych gospodarstw rolnych. Jej asortyment obejmował pługi wieloskibowe, brony, walce, siewniki i pielniki, młocarnie parowe i motorowe. Lokomobile parowe, służące jako źródło mocy dla innych maszyn. Maszyny do przesiewu zboża, krajalnice do buraków i sieczkarnie.

Firma stosowała zabezpieczenia ruchomych elementów w maszynach, obudowy dla pasów napędowych i kół zębatych. Każda maszyna przed opuszczeniem fabryki przechodziła wielogodzinny test, co miało gwarantować sprawdzenie rozruch maszyny przed przekazaniem do klienta.

 

Podsumowanie chronologiczne:
    1874 - Theodor Flöther, zakłada w Gassen warsztat/kuźnię.
    1880 - Flöther rozbudowuje warsztat, przekształcając go w zakład produkcyjny maszyn rolniczych. Powstają pierwsze młocarnie.
    1890 - Flöther nawiązuje współpracę z kupcem Wilhelmem Lempke. Zakład zaczyna działać pod nazwą „Flöther & Lempke”.
    1892 - Zakład zatrudnia już 200 osób. Rozpoczyna się produkcja lokomobili parowych i większych maszyn.
    1895-1900 - Dynamiczny rozwój przedsiębiorstwa. Budowa nowych hal, zatrudnienie przekracza 600 osób. Eksport maszyn do Rosji, Austro-Węgier, krajów skandynawskich.
    1902 - Uzyskanie pierwszych patentów na własne konstrukcje (młocarnie, lokomobile, siewniki). Rozbudowa bocznicy kolejowej.
    1905 - Zakład zatrudnia już około 1000 pracowników.
    1908 - Uznanie zakładu jako jednej z najważniejszych firm w Prusach Śląskich. Posiada już 15 patentów.
    1910 - Wprowadzenie nowych udogodnień dla pracowników: łaźnie, stołówki, mieszkania zakładowe, szkoła zawodowa.
    1914 - Kapitał zakładowy firmy wzrasta do 4 milionów marek. Zatrudnienie osiąga 1200 osób. Firma posiada 20 patentów i 31 wzorów użytkowych. Wybuch I wojny światowej przerywa dalszy rozwój firmy.

 

Zbiorowe zdjęcie pracowników.


Budynek przy obecnej ul.Kolejowej 1, mieszkali tu urzędnicy zatrudnieni w fabryce Flöthera - istnieje do dnia dzisiejszego. Został przebudowany pierwotnie, wewnątrz istniały przejścia umożliwiające przechodzenie pomiędzy wejsciami do budynku (klatkami).

 

Przykłady maszyn produkowanych przez zakład:

Przemysł metalowy m.in. na bazie dawnego przedsiębiorstwa Th. Flöthera istnieje do dnia dzisiejszego, zachowało się kilka hal fabrycznych, w których do dziś wytwarza się konstrukcje metalowe, a główny budynek zakładu przy obecnej ul.XX Lecia został przebudowany na "biurowiec", obecnie w nim znajduje się siedziba Urzędu Miejskiego w Jasieniu.

Lokalizacja zakładu na mapie z roku 1939, zaznaczone kolorem czerwonym.

 

Dawne budynki fabryki Theodor Flöthera, następnie biurowiec FMB „ZREMB”, obecnie siedziba Urzędu Miejskiego w Jasieniu i zmiany zabudowy mieszkalnej.

Zachowana maszyna parowa wyprodukowana w Gassen. Film na YT.

 

 

Dom – villa "Flöthera" - opis i informacje w art.